Το ψεύτικο ρητό του Ισοκράτη για την «αυτοκαταστροφή της δημοκρατίας»

Ακολουθεί κείμενο του Νίκου Σαραντάκου πάνω σε μία ακόμη απάτη που έκανε τον γύρο του Διαδικτύου αποδεικνύοντας πώς ελάχιστα blogs, αλλά και δήθεν σοβαρά media διασταυρώνουν ή ελέγχουν τις ειδήσεις που διακινούν και αναμεταδίδουν:

Το ψεύτικο ρητό του Ισοκράτη για την «αυτοκαταστροφή της δημοκρατίας» 

Κάποια ελληνοαμερικάνικη οργάνωση μ’ έχει βάλει στον κατάλογο παραληπτών της και μου στέλνει (όχι μόνο σε μένα, βέβαια) ταχτικά μηνύματα, ως επί το πλείστον εθνικιστικά.

Σήμερα, τέσσερις μέρες μετά τη δολοφονία του Αλέξη Γρηγορόπουλου, πήρα από την οργάνωση αυτή ένα μήνυμα με τον ανορθόγραφο τίτλο «Τάδε έφει Ισοκράτης» και το εξής περιεχόμενο: Η Δημοκρατία μας αυτοκαταστρέφεται, διότι κατεχράσθη το δικαίωμα της ελευθερίας και της ισότητας, διότι έμαθε τους πολίτες να θεωρούν την αυθάδεια ως δικαίωμα,  την παρανομία ως ελευθερία, την αναίδεια του λόγου ως ισότητα και την αναρχία ως ευδαιμονία.

Κατά σύμπτωση, το ίδιο μήνυμα το είχα πάρει κι από μια εγχώρια ταχυδρομική λίστα, και απ’ ό,τι είδα κυκλοφορεί πολύ στο Διαδίκτυο τις τελευταίες μέρες, με αφορμή την εξέγερση των παιδιών που τα έλεγαν αλήτες.  Δεν θα επεκταθώ στη γνώμη μου για τη δολοφονία και για όσα την ακολούθησαν. Θα ασχοληθώ με κάτι δευτερεύον, με το ρητό του Ισοκράτη, ή μάλλον με το δήθεν ρητό του Ισοκράτη που πλασάρουν αυτές τις μέρες πολλοί, άλλοι καλοπροαίρετοι και άλλοι ελλαδέμπορες.

Πριν συνεχίσω, να ομολογήσω ότι το εύρημα δεν είναι δικό μου· ναι μεν εγώ είχα ψυλλιαστεί ότι η φράση «η δημοκρατία μας αυτοκαταστρέφεται» ακούγεται πολύ μοντέρνα, αλλά πριν ανοίξω τα κιτάπια μου με πρόλαβε (εκμεταλλευόμενος και τη διαφορά της ώρας) ο φίλος Ηλίας από την Καλιφόρνια, που σ’ αυτόν ανήκει ο έπαινος. Διότι, βλέπετε, ο Ισοκράτης δεν είπε αυτό που έβαλαν στο στόμα του οι πλασιέδες της ελληνοφροσύνης. Το απόσπασμα είναι από τον Αρεοπαγιτικό λόγο του και έχει στο πρωτότυπο ως εξής (ζητώ συγνώμη για το πολυτονικό):

Οἱ γὰρ κατ’ ἐκεῖνον τὸν χρόνον τὴν πόλιν διοικοῦντες κατεστήσαντο πολιτείαν οὐκ ὀνόματι μὲν τῷ κοινοτάτῳ καὶ πραοτάτῳ προσαγορευομένην, ἐπὶ δὲ τῶν πράξεων οὐ τοιαύτην τοῖς ἐντυγχάνουσι φαινομένην, οὐδ’ ἣ τοῦτον τὸν τρόπον ἐπαίδευε τοὺς πολίτας ὥσθ’ ἡγεῖσθαι τὴν μὲν ἀκολασίαν δημοκρατίαν, τὴν δὲ παρανομίαν ἐλευθερίαν, τὴν δὲ παρρησίαν ἰσονομίαν, τὴν δ’ ἐξουσίαν τοῦ ταῦτα ποιεῖν εὐδαιμονίαν, ἀλλὰ μισοῦσα καὶ κολάζουσα τοὺς τοιούτους βελτίους καὶ σωφρονεστέρους ἅπαντας τοὺς πολίτας ἐποίησεν.

 

Φυσικά, μετάφραση δεν μας χρειάζεται διότι όλοι εμείς οι Έλληνες την έχουμε μία και ενιαία και τρισχιλιετή. Επειδή όμως μπορεί να περάσει και κανείς αλλοδαπός που δεν μετέχει της ημετέρας παιδείας, μεταφράζω πρόχειρα το απόσπασμα: Διότι εκείνοι που διοικούσαν την πόλη τότε (ενν. στην εποχή του Σόλωνα και του Κλεισθένη), δεν δημιούργησαν ένα πολίτευμα το οποίο μόνο κατ’ όνομα να θεωρείται το πιο φιλελεύθερο και το πιο πράο από όλα, ενώ στην πράξη να εμφανίζεται διαφορετικό σε όσους το ζουν· ούτε ένα πολίτευμα που να εκπαιδεύει τους πολίτες έτσι ώστε να θεωρούν δημοκρατία την ασυδοσία, ελευθερία την παρανομία, ισονομία την αναίδεια και ευδαιμονία την εξουσία του καθενός να κάνει ό,τι θέλει, αλλά ένα πολίτευμα το οποίο, δείχνοντας την απέχθειά του για όσους τα έκαναν αυτά και τιμωρώντας τους, έκανε όλους τους πολίτες καλύτερους και πιο μυαλωμένους. Μ’ άλλα λόγια, ο Ισοκράτης δεν μίλησε για «δημοκρατία που αυτοκαταστρέφεται».

Αυτό είναι προϊόν ερμηνείας, για να μην πω προϊόν φαντασίας. Όπως προϊόν φαντασίας, που καμιά σχέση δεν έχει με το πραγματικό ρητό του Ισοκράτη, είναι και η ατάκα ότι η δημοκρατία «κατεχράσθη το δικαίωμα της ελευθερίας και της ισότητας». Για άλλη μια φορά, οι ελληναράδες χρησιμοποιούν τους αρχαίους όπως ο μεθυσμένος τον φανοστάτη: όχι για να φωτίσουν το δρόμο τους, αλλά για δεκανίκι που θα στηρίξει τα σαθρά τους επιχειρήματα.

Υστερόγραφο: Μόλις είχα αναρτήσει το κείμενο και μια καλή φίλη με διορθώνει· ο Ισοκράτης-μαϊμού δεν κυκλοφορεί απλώς στο Διαδίκτυο, παρά τον δημοσίεψε πρωτοσέλιδο, με κάτι γραμματάρες να, και μάλιστα σε μαύρο φόντο, μια υποτιθέμενη σοβαρή εφημερίδα σαν τον Ελεύθερο Τύπο. Και για του λόγου το αληθές: 

etypos.jpg

http://www.sarantakos.com/isocrat.htm

Το ίδιο σφάλμα διέπραξαν και άλλα media φυσικά:
Πρβλ. Ημερήσια οικονομική εφημερίδα “EXPRESS”:
http://www.express.gr/news/ellada/108102oz_20081209108102.php3

Tags:

3 Responses to “Το ψεύτικο ρητό του Ισοκράτη για την «αυτοκαταστροφή της δημοκρατίας»”

  1. Πατριώτης says:

    Όταν την 28/10/2000 ηγέρθη θέμα για την Σημαία και τον υποψήφιο Αλβανό σημαιοφόρο, Οδυσσέα Τσενάι, αν δηλαδή επιτρέπεται ή όχι αλλοδαπός να κρατήσει την Σημαία, ο τότε πρόεδρος της δημοκρατίας, Κωστής Στεφσνόπουλος, είχε πει ότι και ο Ισοκράτης λέει ότι “Έλληνες είναι οι της ημετέρας παιδείας μετέχοντες”. Ποτέ βέβαια ο Ισοκράτης δεν είπε ότι “είναι”, αλλά ότι “φαίνονται σαν”, όμως, άκριτα πήραν και τότε όλα τα ΜΜΕ και όχι μόνο την προεδρική παράφραση και την αναπαρήγαγαν. Μάλιστα, πολλοί δεν είχαν καταλάβει ούτε το όνομα σωστά και απέδιδαν την ρήση στον … Σωκράτη. :-)
    Τέλος, αν θυμάμαι καλά, μία φιλόλογος είχε επισημάνει το λάθος.
    Πολλές φορές ακούμε ότι ο τάδε είπε αυτό και ή δεν έχει “αυτό” ποτέ λεχθεί, ή δεν έχει λεχθεί έτσι, ή το είπε κάποιος άλλος. Σπάνια αναζητούμε την πηγή.

  2. Dermitage says:

    Ομολογουμένως ενδιαφέρον θέμα, αλλά αν θέλετε, ρίξτε μια ματιά και στη σελίδα αυτή:

    http://sxizofrenia.blogspot.com/2008/12/blog-post_11.html

    όπου παρέχεται και μια ανάλυση του ρητού και της άποψης του κ. Σαραντάκου, μια πλευρά η οποία δε διαψεύδει απαραίτητα την αυθεντικότητα του ρητού.

    Αναρωτιέμαι ποια είναι η άποψή σας για το θέμα. Υπάρχει άραγε περίπτωση ο συγγραφέας του ανωτέρου κειμένου να κάνει λάθος στην ανάλυσή του;

  3. isokratis48 says:

    Με αφορμή τα πρόσφατα γεγονότα κυκλοφόρησε ευρύτατα στο ΙΝΤΕΡΝΕΤ και δημοσιεύθηκε στον τύπο μια φράση που αποδόθηκε στον Ισοκράτη, χωρίς ακριβώς και επί λέξει να είναι δική του.

    “Η Δημοκρατία μας αυτοκαταστρέφεται διότι κατεχράσθη το δικαίωμα της ελευθερίας και της ισότητας, διότι έμαθε τους πολίτες να θεωρούν την αυθάδεια ως δικαίωμα, την παρανομία ως ελευθερία, την αναίδεια του λόγου ως ισότητα και την αναρχία ως ευδαιμονία”. *Ισοκράτης* (436 π.Χ. – 338 π.Χ.)

    Αποτέλεσμα της διαστρέβλωσης αυτής ήταν να ξεσηκωθεί θύελλα στο Internet για την αποκατάσταση της αλήθειας. Το κακό όμως είναι ότι, αυτοί που ξεσηκώθηκαν πλην ελαχίστων εξαιρέσεων, αποφεύγουν να εισέλθουν στην ουσία του θέματος και να επισημάνουν ότι, αν και η φράση αυτή χρησιμοποιήθηκε κατά τέτοιο τρόπο, δεν αναιρεί την ουσία του γεγονότος ότι σήμερα βιώνουμε μια κατάσταση παρόμοια με αυτή που εμμέσως πλην σαφώς, περιγράφεται στην συγκεκριμένη «παράγραφο του Ισοκράτη».

    Είναι λοιπόν σαφές ότι ο Ισοκράτης σαν γνήσιος δημοκράτης εξυμνεί το καθεστώς της πραγματικής δημοκρατίας παρουσιάζοντας τα στοιχεία, που αν ΔΕΝ υφίστανται την αναιρούν. Στην παράγραφο 20 του Αεροπαγίτικου λόγου ο Ισοκράτης αναφέρει:

    «Οι διοικούντες δηλαδή εκείνο τον καιρό (αναφέρεται στον Σόλωνα και τον Κλεισθένη), δεν ίδρυσαν πολίτευμα που θα έχει μεν όνομα κοινότατο και ωραίο, αλλά δεν θα φαίνεται στην εφαρμογή του ως τέτοιο σε όσους το ζουν, ούτε ίδρυσαν πολίτευμα το οποίο εκπαίδευε τους πολίτες ώστε να θεωρούν την ακολασία δημοκρατία, την παρανομία ελευθερία, την αυθάδεια ισονομία, ευτυχία το να πράττη ο καθένας ότι θέλει, αλλά ίδρυσαν πολίτευμα το οποίον με το να μισή και να τιμωρή τους συγκεκριμένους, έκανε όλους τους πολίτες καλύτερους και σωφρονέστερους.»

    Μ’ άλλα λόγια, ο Ισοκράτης δεν μίλησε για «δημοκρατία που αυτοκαταστρέφεται», αλλά στην ουσία, «για δημοκρατία που αν δεν εφαρμόζει τις αρχές της χρηστής διοίκησης θα αυτοκαταστραφεί αφού δεν θα μισεί και δεν θα τιμωρεί τους φαύλους με συνέπεια να μην έχει την δυνατότητα να δημιουργεί πολίτες καλύτερους και σωφρονέστερους».

    Και αυτό συμβαίνει σήμερα.

    Κωνσταντίνος Γραικιώτης
    Οικονομολόγος

    http://kgrek.blogspot.com

Leave a Reply

You must be logged in to post a comment.