Εδαφική και δημοκρατική ακεραιότητα

Από τα μέσα Φεβρουαρίου (18/2) μέχρι και τις αρχές Απριλίου, τα Πρωτοδικεία της Ξάνθης και της Ροδόπης καλούνται να κρίνουν τις προσφυγές μειονοτικών σωματείων (συγκεκριμένα της «Τουρκικής Ένωσης Ξάνθης» και της «Πολιτιστικής Ένωσης Τούρκων Γυναικών Θράκης») κατά των αποφάσεων που προέβλεπαν την διάλυσή τους, χρονολογουμένων από το 1986. Το αίτημα των προσφευγόντων έχει αυτή την φορά έναν ισχυρό σύμμαχο: τη σχετικά πρόσφατη απόφαση του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου (27.3.2008), καταδικαστική για την Ελλάδα. Η ελληνική Δικαιοσύνη βρίσκεται ενώπιον ενός βασανιστικού διλήμματος: είτε να αγνοήσει το ΕΔΔΑ, προκειμένου να διασώσει την πάγια εθνική πολιτική, είτε να αναγκαστεί να εγγράψει στα βιβλία της σωματεία φέροντα τον όρο «Τουρκικός» στην επωνυμία τους, αναγνωρίζοντας εμμέσως όχι μόνο υπόσταση σε τουρκική μειονότητα αλλά και διαχρονική παραβίαση των δικαιωμάτων της.

   Για να υπενθυμισθεί το σκεπτικό της απόφασης, το Δικαστήριο στηρίχθηκε στον νομικό συλλογισμό που ακολούθησε και στην υπόθεση «Στάνκοφ και Ενωμένη Μακεδονική Οργάνωση Ilinden κατά Βουλγαρίας».Όπως διαλαμβάνεται στη σχετική απόφαση ««Το γεγονός ότι μια ομάδα ατόμων ζητεί αυτονομία ή ακόμη την απόσπαση ενός μέρους του εδάφους της Χώρας –δηλαδή ζητεί θεμελιώδεις συνταγματικές και εδαφικές αλλαγές– δεν μπορεί αυτομάτως να δικαιολογήσει την απαγόρευση των συναθροίσεων αυτής της ομάδας. Το αίτημα εδαφικών αλλαγών σε ομιλίες και συγκεντρώσεις δεν αποτελεί αυτομάτως απειλή για την εδαφική ακεραιότητα της Χώρας και την εθνική ασφάλεια. Η ελευθερία της συναθροίσεως και το δικαίωμα εκφράσεως απόψεων κατά τις συναθροίσεις είναι κορυφαίες αξίες μιας δημοκρατικής κοινωνίας. Η ουσία της δημοκρατίας βρίσκεται στην ικανότητά της να αναλύει προβλήματα μέσω ανοικτής συζητήσεως. Συνοπτικά μέτρα προληπτικής φύσεως για την κατάργηση της ελευθερίας συνάθροισης και έκφρασης εκτός από τις περιπτώσεις παρότρυνσης στη βία ή στην απόρριψη των δημοκρατικών αρχών –όσο προκλητικές και απαράδεκτες μπορεί να φαίνονται στις αρχές μερικές απόψεις ή λόγια που χρησιμοποιούνται και όσο αθέμιτα κι αν είναι τα αιτήματα- δεν παρέχουν υπηρεσία στη δημοκρατία και συχνά τη θέτουν ακόμη και σε κίνδυνο. Σε μια δημοκρατική κοινωνία που στηρίζεται στο κράτος δικαίου, πολιτικές ιδέες που συνιστούν πρόκληση για την καθεστηκυΐα τάξη και που υποστηρίζονται με ειρηνικά μέσα πρέπει να έχουν την δυνατότητα εκφράσεως μέσω της άσκησης του δικαιώματος συναθροίσεως και μέσω άλλων νομίμων μέσων.» (βλ. Σαρμάς. Ι. “Κράτος και Δικαιοσύνη, Η νομολογία του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου”) Χρησιμοποιώντας ένα argumentum a maiore ad minus, αποφαίνεται ότι επιτρέπεται “πολλώ μάλλον” η λειτουργία σωματείων χωρίς διακηρυγμένες αποσχιστικές επιδιώξεις.

     Η ρύθμιση του άρθρου 11 της ΕΣΔΑ δεν διαφέρει ουσιωδώς από τις αντίστοιχες διατάξεις του ελληνικού Συντάγματος (αρ. 11 και 12), κατά συνέπεια το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο δεν καταλήγει στην απόφαση αυτή εξετάζοντας τις σχετικές υποθέσεις από διαφορετικό νομικό πρίσμα.Η μεροληψία υπέρ των τουρκικών θέσεων επίσης πρέπει να αποκλεισθεί,όπως φανερώνει τόσο η συνεπής προσήλωση του Δικαστηρίου στις αρχές αυτές, όσο και η σκληρότατη μεταχείριση που επεφύλαξε στην Τουρκία για τις εκάστοτε αυθαιρεσίες της (π.χ. Κυπριακές αποζημιώσεις-ακόμη και μετά την απόρριψη του Σχεδίου Ανάν,δικαίωση των Ιμβρίων και Τενεδίων). Επομένως, είναι η ελληνική θέση που χρήζει επανεξέτασης, και μάλιστα επείγουσας.

    Ο χειρισμός ζητημάτων που άπτονται της εδαφικής ακεραιότητας, της εθνικής ανεξαρτησίας της κρατικής υπόστασης συναρτάται αναπόφευκτα προς τις γενικότερες φιλοσοφικές  και πολιτικές παραδοχές της συλλογικότητας. Είναι επόμενο να αντιλαμβάνεται εντελώς διαφορετικά τα μειονοτικά προβλήματα ένα απολυταρχικό καθεστώς, με φοβικά αντανακλαστικά προς κάθε κίνηση έστω και καθ’ υπόνοιαν συρρικνωτική της αδιαπραγμάτευτης κυριαρχίας του, σε σχέση με ένα δημοκρατικό καθεστώς, ειθισμένο στην αμφισβήτηση ακόμη και των πλέον καθαγιασμένων δογμάτων του. Το αφετηριακό χάσμα (πολιτειολογικό) διευρύνεται και συνειδητοποιείται εναργέστερα όσο εξετάζονται ειδικότερα θέματα-αναγκαία συνέπεια της αρμονίας των επιμέρους απόψεων με την θεωρητική τους βάση.

    Δυστυχώς στην Ελλάδα δεν έχουμε καν το «προνόμιο» μίας έντιμης, ειλικρινούς σύγκρουσης αξιών, με οντολογική και ιδεολογική ταυτότητα αναγνωρίσιμη σε κάθε περίπτωση.Το αίτιο θα πρέπει να αναζητηθεί στη λυσσαλέα σύγκρουση του «πατριωτικού χώρου» και του χώρου της «παγκοσμιοποίησης»,των οποίων ο διαχωρισμός γίνεται ολοένα σαφέστερος και βαθύτερος.Η διαρκής πολεμική επιβάλλει την επικέντρωση στον ιδεολογικό αντίπαλο και εν τέλει τον αποπροσανατολισμό από τους κοινούς συλλογικούς στόχους και προορισμούς.Οποιαδήποτε προσπάθεια υπεράσπισης της εθνικής ανεξαρτησίας,θεμελιώδους προϋπόθεσης για κάθε κοινωνικό και δημοκρατικό αγώνα αντιμετωπίζεται ως εθνικιστική έξαρση από τους τιμητές των δημοκρατικών φρονημάτων.Αλλά και κάθε εθνική αυτοκριτική αντιμετωπίζεται με καχυποψία,ως υποβολιμαία από ξένα ιμπεριαλιστικά κέντρα.

    Οι γενικότερες διαπιστώσεις επαναλαμβάνονται και στο θέμα της θρακικής μειονότητας.Είναι αναμφίλεκτη η διαρκής επίθεση της διεθνούς νεο-αποικιοκρατίας και των εδώ φερεφώνων της σε κάθε αξία που μπορεί να συσπειρώνει τον ελληνικό λαό σε αντίσταση απέναντι στις μεθοδεύσεις τους. Το γεγονός αυτό δεν αναιρεί, ωστόσο, τις αντινομίες ορισμένων εκ των ελληνικών θέσεων.

    Προβληματική είναι, αρχικά, η απαγόρευση του αυτοπροσδιορισμού των μειονοτικών στη βάση της Συνθήκης της Λωζάννης.Η παραδοχή της (νικήτριας μάλιστα) Τουρκίας περί ύπαρξης ελληνικής μουσουλμανικής και όχι τουρκικής μειονότητας δεν στερείται, βεβαίως, πολιτικής σημασίας και θα έπρεπε να έχει αντιταχθεί αποτελεσματικότερα στην προπαγάνδα των κεμαλιστών.Η ιδέα, όμως, ότι μία διμερής διεθνής συνθήκη μπορεί να περιστείλει το αναπαλλοτρίωτο ανθρώπινο δικαίωμα εθνικού και πολιτιστικού αυτοπροσδιορισμού δεν είναι απλώς ασύμβατη με τον δημοκρατικό πολιτισμό,αλλά έρχεται και σε ευθεία αντίφαση με την απώθηση της Αγκύρας από την Θράκη.Είναι ειρωνικό η ταυτότητα μίας μη τουρκικής μειονότητας να καθορίζεται από μία συνθήκη μεταξύ Ελλάδος και Τουρκίας-σχεδόν τόσο όσο το να τίθεται εκτός νόμου η Τουρκική Ένωση Ξάνθης, την ίδια στιγμή που λειτουργεί στην Κομοτηνή τουρκικό προξενείο-πρόξενος καταπίεσης κάθε μη τουρκογενούς και μη κεμαλιστή στην περιοχή.Αυτές οι αντιφάσεις καταλήγουν μοιραία  στην εκ μέρους της μειονότητας εμπέδωσης συνείδησης αποξένωσης και αθέμιτης πίεσης από το ελληνικό κράτος και στη στροφή τους προς το τουρκικό κράτος,το οποίο,ως εκ θαύματος, αναπτύσσει ακώλυτη δράση,ενισχυόμενη μάλιστα και από Έλληνες κρατικούς λειτουργούς και αιρετούς άρχοντες,στα πλαίσια ιδιοτελών αντεθνικών συναλλαγών.Η προσφάτως δημοσιευθείσα έκθεση του Ο.Η.Ε., αναφερόμενη σε τουρκική και “μακεδονική” μειονότητα ενισχύει τη δυναμική των εξελίξεων-και η πολιτική των απαγορεύσεων δύσκολα θα συμβιβασθεί όχι μόνο με την πειστική αντίκρουση της αλλά και με την επιθυμητή αξιοπιστία των ελληνικών θέσεων ενώπιον της διεθνούς κοινότητας.

    Αξίζει,τέλος, να λάβουμε σοβαρά υπ’ όψιν το σκεπτικό του ΕΔΔΑ και στο μελλοντικό ενδεχόμενο συγκρότησης πολιτικών φορέων με αποσχιστικές ιδέες.Οι αποσχιστικές ιδέες δεν συνεπάγονται αυτόματα βία.Αντίθετα,είναι η θέση τους εκτός της πολιτικής διαδικασίας αυτή που ωθεί σε ένοπλους αγώνες και επεμβάσεις εξωτερικών «προστατών».Αν «η Πολιτεία αυτοακρωτηριάζεται κάθε φορά που μετατρέπει έναν πολίτη της σε εγκληματία»,όπως έγραφε ο Μαρξ,ανάλογο αυτοακρωτηριασμό υφίσταται η δημοκρατία όταν αποβάλλει ένα μέρος του κοινωνικού σώματος από τις διαδικασίες της με την μομφή ακροδεξιών,ακροαριστερών ή αποσχιστικών αντιλήψεων και ο πολιτισμός μας όταν αρνείται διαφορετικές εκφάνσεις.Ο πολιτικός στίβος και όχι τα δικαστήρια είναι το πεδίο μάχης στο οποίο ηττώνται ή θριαμβεύουν οι πολιτικές ιδέες.Επομένως, η ανάλογη συμπεριφορά της Τουρκίας στους Ελλήνες της θα έπρεπε να χρησιμοποιείται ως παράδειγμα προς αποφυγήν και όχι προς μίμησιν (αν και πόρρω απέχουμε από τις βαρβαρότητες του γειτονικού κράτους), ιδίως από τη στιγμή που ο προπαγανδιστικός μηχανισμός του νεοοθωμανισμού θα εκμεταλλευθεί κάθε ευκαιρία για άτοπους δήθεν «συμψηφισμούς».Αν -δικαίως!- μας απασχολεί έντονα η εδαφική ακεραιότητα,είναι καιρός να μας απασχολήσει εξίσου και η, άρρηκτα συνδεδεμένη με την πρώτη,εν πολλοίς λησμονημένη πολιτική,κοινωνική και δημοκρατική ακεραιότητα .Η Ελλάδα, εξάλλου, είναι κάτι πολύ περισσότερο από ένα χρωματισμένο τμήμα του παγκόσμιου άτλαντα.

Tags: ,

Leave a Reply

You must be logged in to post a comment.