Οι Δυστυχισμένοι Ελεύθεροι

Αρχίσαμε να βομβαρδιζόμαστε τις τελευταίες μέρες από πανάκριβα τηλεοπτικά διαφημιστικά σποτάκια νεοφιλελεύθερης έμπνευσης, όπως και άρθρα στις εφημερίδες προπαγανδιστικά της φιλελεύθερης ιδεολογίας. Ας ξεφύγουμε όμως λίγο από τις τετριμένες ιδεολογικές αναλύσεις και ας προσπαθήσουμε να δούμε το θέμα του φιλελευθερισμού όπως θα το έβλεπε ένας ποιητής ή ένας φιλόσοφος. Έλεγε ο Πυθαγόρας: Αρχή Σοφίας η των Ονομάτων Επίσκεψις. Φιλελεύθερος: Φίλος της Ελευθερίας.


Δεν μπορεί το μόνο αγαθό (αυτό που είναι άξιο επιδίωξης) στην ζωή του ανθρώπου να είναι η ελευθερία. Η ελευθερία είναι σίγουρα απαραίτητη για το ζην, χωρίς αυτήν η ζωή δεν είναι ανεκτή. Όλοι μας όμως αναζητούμε το ευ ζήν, αυτό δηλ για το οποίο αξίζει να ζούμε. Το ευζήν εξαρτάται από την ισόρροπη επίτευξη τριών αγαθών: της ελευθερίας, της ευδαιμονίας και της αυτονομίας. Η Ελευθερία είναι η Λυδία λίθος της ζωής. Η Ευδαιμονία είναι η αρμονική σχέση με την κοινότητα στην οποία ο άνθρωπος μετέχει. Η Αυτονομία ως απόρροια της ατομικής γνώσης και της άσκησης είναι η εσωτερική ανεξαρτησία του ανθρώπου από την ίδια την ζωώδη φύση του και των προκαθορισμών της κοινωνίας του.

Τα τρία αυτά αγαθά είναι εξίσου σημαντικά, οι άνθρωποι όμως τα ιεραρχούν διαφορετικά ανάλογα με το πολιτισμό που ανήκουν. Για παράδειγμα, στον αγγλοσαξωνικό πολιτισμό η ελευθερία ιεραρχείται ως πρώτο, ενώ στους έλληνες ιεραρχείται ως πρώτο η ευδαιμονία και στους Γερμανούς η αυτονομία. Έχουμε λοιπόν σύγκρουση πολιτισμών όταν ένας πολιτισμός προσπαθεί να επιβάλλει την δική του ιεράρχηση αγαθών πάνω στους άλλους. Με αυτόν τον τρόπο αυτό που είναι παράδεισος για τους μεν γίνεται κόλαση για τους δε. Η κόλαση δεν είναι τόπος, αλλά τρόπος ζωής.

Το λάθος των φιλελεύθερων θεωρητικών όπως ο Χάγιεκ ή και ο εν ελλάδι δικός μας δημοσιογράφος της Καθημερινής κος Πάσχος Μανδραβέλης είναι ότι οι μεν νομίζουν ότι η πολιτική τους φιλοσοφία είναι εξαγώγιμο προϊόν, οι δε ότι μπορεί να εισαχθεί και να καταναλωθεί. Το λάθος του σημερινού τρόπου ζωής μας στην Ελλάδα, ίσως και στην Ευρώπη γενικότερα, είναι η υπερτίμηση της ελευθερίας και η υποτίμηση της ευδαιμονίας και της αυτονομίας. 

Η υπερτίμηση της ελευθερίας οδηγεί μεν στην υψηλή αποτελεσματικότητα που μεταφράζεται σε υψηλό βιοτικό επίπεδο δηλαδή υλικά αγαθά. Η υποτίμηση όμως των άλλων δύο αγαθών οδηγεί σε χαμηλή ποιότητα ζωής δηλαδή στην έλλειψη πληρότητος και νοήματος. Αυτό το τελευταίο φαίνεται στα στατιστικά για τα διαζύγια, τα ναρκωτικά, την εγκληματικότητα, τα ψυχοφάρμακα κτλ. Ο Ελύτης το είπε σε ένα στίχο: «Η ελευθερία έχει δύο κοφτερές όψεις, όπως τα παλιά ξυραφάκια».

Μέτρον άριστον λοιπόν και στην ελευθερία, αλλιώς θα συνεχίσουμε να ζούμε αυτό που ζούμε.

 

Δημήτρης Μ. Ζιαμπάρας
Δικηγόρος, ΜΒΑ, DiplEng
Υποψήφιος Ευρωβουλευτής Δημοκρατικών
www.dimokratikoi.gr 

Tags: , ,

One Response to “Οι Δυστυχισμένοι Ελεύθεροι”

  1. thalassa99 says:

    Όταν η φιλοσοφία, η λογική και η έμπνευση συναντιούνται – τότε γεννιούνται τέτοια άρθρα.
    Έχοντας ζήσει στη Γερμανία, την Αμερική και καταλήξει τώρα στην Ελλάδα, συμφωνώ μαζί σου απόλυτα Δημήτρη.
    Η ισορροποία τελικά είναι το κλειδί μεταξύ της ελευθερίας, της αυτονομίας αλλά και της ευδαιμονίας!
    Μένει σε μας να βρούμε το βιώσιμο και για όλους μας αποδεκτό μιξ.

    Με φιλικούς χαιρετισμούς,
    Μαρία Μ. Μανώλακα

Leave a Reply

You must be logged in to post a comment.