Ἡ κατάντια τῶν κάποτε Ἑλλήνων

ΕΣΥ, ΕΣΥ ΠΡΟΣΩΠΙΚΩΣ, φίλε μου, καὶ ΕΓΩ, ΕΓΩ ΠΡΟΣΩΠΙΚΩΣ, ποὺ βλέπουμε αὐτὸ τὸ αἶσχος, ΔΕΝ ΝΤΡΕΠΟΜΑΣΤΕ; Πῶς ἀνεχόμαστε νὰ ἀποπατοῦν στὰ μνημεῖα καὶ στὰ ἱερά μας, νὰ βρωμίζουν τὴν χώρα μας, νὰ μολύνουν τὴν ζωή μας, νὰ χαντακώνουν τὸ μέλλον μας καὶ τὸ μέλλον τῶν παιδιών μας; Δὲν ἔχει πάτο ὁ βόθρος μέσα στὸν ὁποῖον μᾶς σπρώχνουν;

Θαυμᾶστε στὴν φωτογραφία τὸ «προοδευτικό», «πολυπολιτισμικὸ» ὅραμα γιὰ τὴν Ἑλλάδα τοῦ μέλλοντος:

Τὸ τριτοκοσμικὸ χάλι τῆς σημερινῆς Ἀθήνας...

Τὸ τριτοκοσμικὸ χάλι τῆς σημερινῆς Ἀθήνας...

(Ἡ φωτογραφία ποὺ ἀποτυπώνει ἀνάγλυφα τὴν κατάντια μας εἶναι τοῦ Ἀλέξανδρου Φιλιππίδη, ἀπὸ τὴν ἐφημερίδα «Καθημερινή», 19-7-2009. Πρὸς τιμήν του, ὁ Δημήτρης Ρηγόπουλος ἐπανέρχεται στὸ θέμα, μὲ τὸ ἄρθρο του «Οι πληγές της Αθηναϊκής Τριλογίας» (19-7-2009). Εἶχε προηγηθεῖ τὸ ἄρθρο του «Βανδαλισμοί στην Ακαδημία», «H Aκαδημία Αθηνών «στολισμένη» με συνθήματα» (7-7-2009).)

Μᾶς κοιτάζουν. Τί μᾶς παρέδωσαν; Τί παραδίδουμε;

Μᾶς κοιτάζουν. Τί μᾶς παρέδωσαν; Τί παραδίδουμε;

(Ἡ φωτογραφία εἶναι τοῦ GouliosG, ἀπὸ τὸ DigitalCamera.gr .)

Οι πληγές της Αθηναϊκής Τριλογίας
Τα γκράφιτι στους τοίχους, οι αφετηρίες, τα παρκαρισμένα αυτοκίνητα και οι μικροπωλητές πλήττουν βάναυσα τα μνημεία

Του Δημητρη Ρηγοπουλου

(«Η Καθημερινή», 19-7-2009)

Είναι το επιβλητικότερο αρχιτεκτονικό σύμπλεγμα της νεότερης Αθήνας. Τα κτίρια της Ακαδημίας, του Πανεπιστημίου και της Εθνικής Βιβλιοθήκης, που συγκροτούν την περίφημη Αθηναϊκή Τριλογία, θεωρούνται το απαύγασμα του αθηναϊκού νεοκλασικισμού όχι μόνο λόγω της αυτονόητης αρχιτεκτονικής τους αξίας αλλά και γιατί η θέση και η διάταξή τους υπακούει στις αρχές της ευρωπαϊκής πολεοδομίας όπως είχαν παγιωθεί στον δυτικό κόσμο στα μέσα του 19ου αιώνα.

Αυτή η… υποψία αρχιτεκτονικής μεγαλοπρέπειας και αστικού βάθους έχει πέσει, φαίνεται, πολύ βαριά στους ώμους του σύγχρονου ελληνικού κράτους το οποίο αδυνατεί να την προστατεύσει και, ακόμα περισσότερο, να την αναδείξει.

Αν ζείτε στην Αθήνα θα είστε εξοικειωμένοι με την εικόνα απόλυτου ευτελισμού που έχει εγκατασταθεί σε μόνιμη βάση, πια, στην οδό Πανεπιστημίου. Τα γκράφιτι, τα συνθήματα έχουν εξελιχθεί σε μόνιμο πονοκέφαλο για τους ιθύνοντες των τριών πνευματικών Ιδρυμάτων. Το μεγαλύτερο πρόβλημα, παραδόξως, δεν το αντιμετωπίζει το Πανεπιστήμιο Αθηνών, έκθετο σε πάσης φύσεως βανδαλισμούς ελέω πανεπιστημιακού ασύλου, αλλά η Ακαδημία Αθηνών. Ο εγκλωβισμός της Αθηναϊκής Τριλογίας στον μεγαλύτερο συγκοινωνιακό κόμβο των λεωφορείων και των τρόλεϊ της πρωτεύουσας, με στάσεις, αφετηρίες και πολλά καυσαέρια, είναι άλλη μια ευφυής ελληνική πατέντα μοναδικής πρωτοτυπίας. Και επειδή δεν μας έφταναν τα λεωφορεία και τα τρόλεϊ, οι υψηλόβαθμοι υπάλληλοι του Πανεπιστημίου Αθηνών και οι επίσημοι καλεσμένοι του έχουν το ελεύθερο να παρκάρουν πάνω στα Προπύλαια δίνοντας πρώτοι από όλους το καλό παράδειγμα. Τελευταία ένδειξη παρακμής, η κατάληψη του πεζοδρομίου αλλά και τμήματος του πεζόδρομου της Πατριάρχου Γρηγορίου του Ε΄ από μικροπωλητές. Ενα μικρό, χαριτωμένο παζάρι στήνεται μπροστά από την Ακαδημία και το Πανεπιστήμιο ολοκληρώνοντας τη θαυμάσια αυτή εικόνα.

Αδυνατώντας να πιστέψουμε ότι η πολιτική ηγεσία της χώρας, ο πνευματικός κόσμος, οι αρχές της πόλης και, κυρίως, η ίδια η κοινωνία είναι έτοιμοι να συνθηκολογήσουν με μια νέα απώλεια, η «Κ» θέτει το ζήτημα της Αθηναϊκής Τριλογίας διερευνώντας τα τέσσερα ανοιχτά μέτωπα και τα περιθώρια παρέμβασης προκειμένου να αντιστραφεί η σημερινή απαράδεκτη κατάσταση.

1. Συνθήματα, γκράφιτι

Πριν από μερικά χρόνια το πρόβλημα ήταν εντονότερο στον χώρο των Προπυλαίων εξαιτίας της έκθεσής του στις διατάξεις περί πανεπιστημιακού ασύλου. Ακριβώς αυτή η «υπερ-έκθεση» ευαισθητοποίησε τις πρυτανικές αρχές οι οποίες κατάφεραν να αναπτύξουν έναν ευέλικτο μηχανισμό απορρύπανσης και καθαρισμού. «Εμείς διαθέτουμε μόνιμο συνεργείο» μας λέει ο γενικός γραμματέας του Πανεπιστημίου Αθηνών, Παναγιώτης Κοντός. «Οτιδήποτε και αν έχει γραφτεί το βράδυ, το άλλο πρωί είναι σβησμένο» προσθέτει, και στον απόηχο των όσων λέει αναγνωρίζω (ίσως λανθασμένα) ένα είδος άτυπου ανταγωνισμού με τους «γείτονες» της Ακαδημίας Αθηνών. Το μεγαλύτερο πνευματικό ίδρυμα της χώρας είναι τους τελευταίους μήνες περισσότερο εκτεθειμένο στη μανία των σπρέι, ίσως ακριβώς γιατί το Πανεπιστήμιο έχει αποδειχθεί δύσκολος αντίπαλος. Στην περίπτωση της Ακαδημίας Αθηνών ο αντίστοιχος μηχανισμός απορρύπανσης αποδεικνύεται περισσότερο σύνθετος και λιγότερο ευέλικτος. Τα συνθήματα του Δεκεμβρίου έσβησαν τις τελευταίες ημέρες της άνοιξης. «Το Πανεπιστήμιο είχε το πρόβλημα του ασύλου», ομολογεί ο ακαδημαϊκός και γενικός γραμματέας της Ακαδημίας Αθηνών Νικόλαος Ματσανιώτης. «Αλλά και το προνόμιο να έχει σοβατισμένες επιφάνειες, οι οποίες επιχρωματίζονται φθηνά και εύκολα. Εμείς για το σβήσιμο των τελευταίων γκράφιτι θα πρέπει να ξοδέψουμε 5.000 ευρώ». Oι ιθύνοντες της Ακαδημίας πιστεύουν ότι αν το ελληνικό κράτος είχε τη βούληση να προστατεύσει την Αθηναϊκή Τριλογία δεν θα υπήρχε ζήτημα σήμερα και υπενθυμίζουν την πληθώρα των εγγράφων διαμαρτυρίας και εκκλήσεων προς τα προϊστάμενα υπουργεία.

2. Αφετηρίες – στάσεις λεωφορείων, τρόλεϊ

Ολες οι ελπίδες έχουν στραφεί στην προ ολίγων εβδομάδων δήλωση του υπουργού Μεταφορών, Ευριπίδη Στυλιανίδη, περί ανασχεδιασμού των αστικών συγκοινωνιών με άμεση εφαρμογή των νέων μέτρων από τον Σεπτέμβριο σε συνεργασία με την Τοπική Αυτοδιοίκηση, συναρμόδιους φορείς και την επιστημονική κοινότητα. Στόχος είναι να καταργηθούν οι μεγάλες λεωφορειακές γραμμές προς το κέντρο και στη θέση τους να δρομολογηθούν τοπικές γραμμές που θα εξυπηρετούν τη μετεπιβίβαση στα μέσα σταθερής τροχιάς. Από τη στιγμή που τα λεωφορεία θα τροφοδοτούν το μετρό και το τραμ και δεν θα φτάνουν στο κέντρο η Ακαδημίας, η Πανεπιστημίου και η οδός Σίνα θα απαλλαγούν από τις αφετηρίες των εν λόγω γραμμών. Ετσι, μπορούμε να αρχίσουμε να ονειρευόμαστε την πεζοδρόμηση της Ρήγα Φεραίου και την υπογειοποίηση – «βύθιση» της Ακαδημίας από το ύψος της Ιπποκράτους έως τη Σίνα. Στην ενδιάμεση επιφάνεια θα διαμορφωθεί ελεύθερος χώρος πρασίνου – πλατεία που θα συνδέσει την Αθηναϊκή Τριλογία με τα κτίρια του Πνευματικού Κέντρου του Δήμου Αθηναίων και «Κωστή Παλαμά».

3. Παράνομη στάθμευση

Εδώ δεν φέρει καμία ευθύνη κανένα κράτος ούτε φυσικά οι «γνωστοί – άγνωστοι» που εκμεταλλεύονται το πανεπιστημιακό άσυλο. Ακέραιη την ευθύνη έχουν οι πρυτανικές αρχές του Πανεπιστημίου Αθηνών οι οποίες επιτρέπουν (αν δεν ενθαρρύνουν) την παράνομη στάθμευση αυτοκινήτων ιδιωτικής και δημόσιας χρήσης στα Προπύλαια. Σε καμία πολιτισμένη χώρα του κόσμου δεν μπορεί να γίνει αποδεκτή η εικόνα 20 ή 30 παρκαρισμένων Ι. Χ. στην πρόσοψη ενός τόσο σημαντικού αρχιτεκτονικού μνημείου. Η Ελλάδα προφανώς προσπαθεί με νύχια και με δόντια να εξαιρέσει τον εαυτό της από την πολιτισμένη Δύση. Και η συνομιλία μας με τον γενικό γραμματέα του Πανεπιστημίου Αθηνών, Παναγιώτη Κοντό, δεν μας έκανε πιο αισιόδοξους. «Ελάχιστοι υπάλληλοι του Πανεπιστημίου παρκάρουν στα Προπύλαια. Κυρίως είναι αυτοκίνητα επισήμων κατά τη διάρκεια των διάφορων τελετών που λαμβάνουν χώρα στο ίδρυμά μας», εξήγησε στην «Κ». «Αλλά, ξέρετε, δεν μπορούμε να απαγορεύσουμε τη στάθμευση. Δεν υπάρχει άλλος χώρος στην περιοχή. Και αν πρέπει να σταθμεύσει για λίγα λεπτά της ώρας το αυτοκίνητο του πρύτανη, πού θα το πάμε;». Ωραία.

4. Μικροπωλητές

Η άνευ όρων παράδοση του πεζοδρομίου της οδού Πανεπιστημίου μπροστά από την Αθηναϊκή Τριλογία, αλλά και ενδιάμεσων χώρων (κυρίως στον πεζόδρομο της Πατριάρχου Γρηγορίου του Ε΄) στους μικροπωλητές ξεπερνάει τα στενά όρια του παρόντος άρθρου, καθώς αφορά ολόκληρο το κέντρο της Αθήνας. Απλά, θα ήλπιζε κανείς ότι ένας χώρος αρχιτεκτονικής μεγαλοπρέπειας και υψηλών συμβολισμών θα έμενε εκτός της αισθητικής κατάπτωσης που έχει παρασύρει σχεδόν κάθε σπιθαμή του ελεύθερου δημόσιου χώρου. Η Δημοτική Αστυνομία έχει, προφανώς, άλλες προτεραιότητες.

Βανδαλισμοί στην Ακαδημία

(«Η Καθημερινή», 7-7-2009)

Παραμονή της αυριανής εκδήλωσης εορτασμού των 800 χρόνων του Πανεπιστημίου του Κέιμπριτζ στην Ακαδημία Αθηνών, το μεγαλύτερο πνευματικό ίδρυμα της χώρας ετοιμάζεται να υποδεχθεί τους υψηλούς προσκεκλημένους του σ’ ένα κτίριο τραυματισμένο για άλλη μια φορά από τη λαίλαπα των συνθημάτων. Λίγες μόνον ημέρες μετά την τελευταία επιχείρηση καθαρισμού της πρόσοψης, το ιστορικό κτίριο της οδού Πανεπιστημίου δέχθηκε νέα «επίθεση» από ομάδα αγνώστων κατά τη διάρκεια εκδήλωσης του αντιεξουσιαστικού χώρου στα Προπύλαια Αθηνών. Η εικοσιτετράωρη φύλαξη του κτιρίου δεν αποτρέπει αυτού του είδους τις επιθέσεις, ενώ και ο μηχανισμός αποκατάστασης των ζημιών αποδεικνύεται, εκ των πραγμάτων, δυσκίνητος με αποτέλεσμα να εκτίθεται διεθνώς η Αθήνα και η χώρα.

H Aκαδημία Αθηνών «στολισμένη» με συνθήματα

Του Δημητρη Pηγοπουλου

(«Η Καθημερινή», 7-7-2009)

Αύριο η Ακαδημία Αθηνών θα υποδεχθεί τους υψηλούς προσκαλεσμένους της με αφορμή τον εορτασμό των 800 χρόνων του Πανεπιστημίου του Κέιμπριτζ και όλα δείχνουν ότι η υποδοχή θα γίνει με τυπικά αθηναϊκό μενού: συνθήματα στην πρόσοψη του ιστορικού κτιρίου, μικροπωλητές στο πεζοδρόμιο της οδού Πανεπιστημίου και παρκαρισμένα οχήματα στα Προπύλαια!

Ακόμα κι αν λείψουν οι μικροπωλητές ή τα σκανδαλωδώς παρκαρισμένα αυτοκίνητα (τα όργανα της τάξης κάνουν θαύματα όταν αναμένονται υψηλοί επισκέπτες), το ρεζιλίκι με το ιστορικό κτίριο της Ακαδημίας βουτηγμένο μέσα στα συνθήματα (ακόμα και στους κίονες του Προπύλου!) δεν το γλιτώνουμε. Φαίνεται πως η πλούσια εμπειρία σε ανάλογα περιστατικά δεν έχει βοηθήσει το μεγαλύτερο πνευματικό ίδρυμα της χώρας να αναπτύξει έναν ευέλικτο μηχανισμό αυτοπροστασίας και απορρύπανσης που θα μας εκθέτει λιγότερο σε χιλιάδες ξένους τουρίστες οι οποίοι συνεχίζουν να ποζάρουν στον περίβολο του κτιρίου απτόητοι από το θλιβερό θέαμα.

Στη διάρκεια συναυλίας

Γιατί αν χρειάστηκαν σχεδόν πέντε μήνες για να σβηστούν τα συνθήματα του περασμένου Δεκεμβρίου, η απόσταση των τριών εβδομάδων που μεσολάβησαν από τη νέα επιδρομή δεν μας επιτρέπει ιδιαίτερη αισιοδοξία.

Ηταν πριν από τρία Σάββατα, στις 20 Ιουνίου, όταν γράφτηκε (κυριολεκτικά) η νέα σελίδα ευτελισμού της Αθηναϊκής Τριλογίας. Ολα έγιναν στη διάρκεια συναυλίας «αλληλεγγύης και οικονομικής ενίσχυσης στους φυλακισμένους της εξέγερσης του Δεκέμβρη» στα Προπύλαια του Πανεπιστημίου Αθηνών με διοργανωτές αναρχικούς, «αντιεξουσιαστές μέσα και έξω από σχολεία και σχολές» και τη Συσπείρωση Αναρχικών. Οι πεντακάθαροι τοίχοι της Ακαδημίας (δεν είχαν περάσει λίγα 24ωρα από τον καθαρισμό τους) ήταν σκέτη πρόκληση. Ενας μικρός αριθμός αγνώστων κατευθύνθηκε προς το γειτονικό κτίριο. Θεωρητικά ο χώρος δεν προστατεύεται από τις διατάξεις του πανεπιστημιακού ασύλου αλλά το γεγονός δεν πτόησε τους λίγους αποφασισμένους οι οποίοι άρχισαν να γράφουν εκεί που τα ίχνη της προηγούμενης γενιάς συνθημάτων υπήρχαν ακόμα. Οι φύλακες της Ακαδημίας (ναι, υπάρχουν βάρδιες ασφαλείας όλο το εικοσιτετράωρο), ούτως ή άλλως ανήσυχοι για την εξέλιξη της συναυλίας, πετάχτηκαν έξω να δουν τι συμβαίνει. Γρήγορα συνειδητοποίησαν ότι δεν τους «έπαιρνε». Εκτός από τους σιδηρολοστούς που δεν ήταν καλό σημάδι, είχαν επιστρατεύσει ένα εξαιρετικά ανήσυχο τετράποδο με πολύ άγριες διαθέσεις. Ενας φύλακας τόλμησε να εμποδίσει την αναγραφή συνθημάτων, πρωτοβουλία που δεν άρεσε καθόλου στον σκύλο ο οποίος τον κυνήγησε και τελικά τον δάγκωσε(!). Ακολούθησαν τα δέοντα σε αυτές τις περιπτώσεις: αντιλυσσικός ορός και χορήγηση αντιβίωσης για μια εβδομάδα.

Θέλουν προστασία

Μεμονωμένο περιστατικό, ασφαλώς, αλλά το ερώτημα παραμένει. Αν το κορυφαίο πνευματικό ίδρυμα της χώρας αδυνατεί να προστατεύσει τον εαυτό του τι μήνυμα δίνεται στην υπόλοιπη κοινωνία; Η αλήθεια είναι ότι οι κατά καιρούς ηγεσίες της Ακαδημίας Αθηνών έχουν ζητήσει από τα υψηλότερα κλιμάκια της πολιτικής ηγεσίας την επιστράτευση ισχυρότερης προστασίας για το κεντρικό κτίριο. Πριν από αρκετά χρόνια στην Ακαδημία υπήρχε τοποθετημένος άνδρας της Ελληνικής Αστυνομίας ο οποίος έχει αποσυρθεί.

Και σαν να μην έφθαναν τα συνθήματα χθες παρατηρήσαμε και παρκαρισμένα αυτοκίνητα μπροστά από το κεντρικό κτίριο, εικόνα που συνηθίζεται στα Προπύλαια (παρκάρουν υπάλληλοι του Πανεπιστημίου Αθηνών!) αλλά όχι στην Ακαδημία. Η επίσημη δικαιολογία είναι ότι ο προβλεπόμενος χώρος στάθμευσης είναι προσωρινά εκτός λειτουργίας λόγω έργων.

Αντε να τα εξηγήσεις όλα αυτά τα πολύ ελληνικά στους Βρετανούς πανεπιστημιακούς αύριο το απόγευμα. Ας ελπίσουμε ότι κάπου εκεί κοντά θα έχουν παρέα κάποιο υψηλόβαθμο στέλεχος της ελληνικής κυβέρνησης ή του Δήμου Αθηναίων.

Leave a Reply

You must be logged in to post a comment.